Veelgestelde vragen

Publieksparticipatie is de deelname van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties aan de voorbereiding van besluitvorming. Participatie omvat onder meer consultatie, gericht op het benutten van meedenkkracht, en een toets door het indienen van zienswijzen conform afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. Maar participatie is breder en kan bijvoorbeeld ook gaan over maatschappelijke initiatieven of gezamenlijke besluitvorming. Participatie vervangt het begrip inspraak dat bij alle partijen verkeerde verwachtingen wekt.

Het publiek wordt proactief en op maat benaderd in tegenstelling tot het oude begrip inspraak dat reactief is en altijd dezelfde methode hanteert. Achteraf inspreken wordt vooraf meedenken. Wel blijft altijd de mogelijkheid bestaan zienswijzen in te dienen op een ontwerpbesluit. Het indienen van zienswijzen gaat daarmee fungeren als vangnet voor zaken die over het hoofd zijn gezien.

Publieksparticipatie bij Sneller en Beter projecten bestaat in principe uit twee vormen:
Consultatie: een niet-wettelijk verplichte vorm van participatie gericht op het benutten van meedenkkracht;
Toets: Participatie over een concept-voorkeursbeslissing of een ontwerpbesluit. De toets is het formele sluitstuk van participatie en biedt het publiek de mogelijkheid zienswijzen in te dienen conform afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht.

Consultatie wordt op maat ingevuld afgestemd op het vraagstuk, doelgroepen en de participatievragen. Er is niet één manier die werkt. Voor iedere participatievraag is er een passende en inspirerende werkvorm te bedenken. Soms is dat alleen online, wat zeer laagdrempelig is. In andere gevallen kiezen we voor een vaste groep, bijvoorbeeld een panel, dat meermalen bij elkaar komt. Het mooie van mensen en daarmee van belangen samenbrengen is dat ze elkaar helpen en corrigeren op zoek naar het beste resultaat.

De code is uitdrukkelijk niet bedoeld als (zelf)bindende regelgeving, of een beleidsregel in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Hij geeft geen uitleg aan wettelijke voorschriften over zienswijzen of besluitvorming, maar is een praktisch handvat voor de inrichting van een professioneel participatietraject.

Wel maakt de code bestuurders beter aanspreekbaar doordat aan bestuurders tijdens en na afloop van het proces gevraagd kan worden hoe participatie is vormgegeven. De code helpt bestuurders om het verloop van het participatieproces uit te leggen en te motiveren.

Op 3 manieren:
1. Passende publieksparticipatie ondersteunt de gewenste stroomlijning van besluitvorming. De inbreng van publiek is bruikbaarder en komt op het juiste moment, waardoor lussen in het planproces worden voorkomen.
2. Begrip en draagvlak nemen toe, waardoor er minder kans is op langdurige beroepsprocedures. Ook voor het publiek is snelheid een belangrijk kwaliteitscriterium. Langdurige onduidelijkheid leidt tot frustratie.
3. Participatie wordt op maat ingevuld: licht waar het kan, zwaar waar het moet. Je differentieert naar beleidsruimte en impact van de plannen. Als het niet nodig is, tuig je geen participatiecircus op.

Hiervoor zijn twee redenen:
1. Publieksparticipatie staat niet op zichzelf. Het werken volgens de code geeft invulling aan een belangrijk onderdeel van het Actieplan Sneller en Beter. Maar het stroomlijnen van de besluitvorming vergt een integrale uitrol van het Actieplan Sneller en Beter.
2. In lopende verkenningen/projecten moet er rekening worden gehouden met al gemaakte afspraken.

Publieksparticipatie, met een zwaartepunt in de verkenningsfase en soberheid in de planuitwerkingsfase, is een herkenbaar element in het advies van de Commissie Elverding en het daarop volgende kabinetsstandpunt en Actieplan Sneller en Beter.

Als u een klacht heeft over het Centrum Publieksparticipatie, dan kunt u deze indienen bij de minister van Verkeer en Waterstaat.

Het Centrum Publieksparticipatie stuurt alle zienswijzen naar het bevoegd gezag. Dat betrekt alle zienswijzen bij de verdere besluitvorming. Het bevoegd gezag geeft daarbij aan op welke wijze elke zienswijze hierin doorwerkt, meestal in de vorm van een Nota van Antwoord.
Alleen belanghebbenden die een zienwijze hebben ingediend op het ontwerpbesluit kunnen beroep instellen tegen een besluit. Als u overweegt om in een later stadium van uw beroepsrecht gebruik te maken is het daarom van belang een zienswijze op het ontwerpbesluit in te dienen.

Het is van belang dat u tijdig binnen de reactietermijn uw volledige zienswijze geeft. Dit wordt beoordeeld aan de hand van het poststempel. Zienswijzen die buiten de reactietermijn worden ingediend, ook als ze een aanvulling zijn op een eerdere zienswijze, worden niet meegenomen in de procedure. Het Centrum Publieksparticipatie stuurt te laat ingediende reacties wel altijd naar het bevoegd gezag, zodat zij ervan wel kennis kan nemen.